Eigen woning en langdurige uitzending naar buitenland

De hoofdregel van de inkomstenbelasting is dat renteaftrek mogelijk is voor het hoofdverblijf. Er geldt een speciale regeling voor het geval de bewoner in verband met zijn werk voor langere tijd wordt uitgezonden en de woning aanhoudt. Vaak gaat dat om uitzendingen naar het buitenland, maar de regeling geldt ook voor binnenlandse uitzendingen. In zo’n geval kan de woning op verzoek als eigen woning aangemerkt blijven. De woning mag in zo’n geval niet worden verhuurd of anderszins aan derden ter beschikking worden gesteld. In het kader van deze diplomaten of uitzendregeling wordt het eigenwoningforfait gesteld op 0,9%. Er geldt een toeslag van 1,35% (2011) voor zover de WOZ-waarde hoger dan € 1.020.000 (2011).

In de navolgende procedure voor gerechtshof Den Bosch stond de vraag centraal of de woning aan derden ter beschikking was gesteld. Het ging om een man die een woning vanaf 1 december 1993 met zijn vrouw en twee dochters bewoonde. Eind 1994 verhuisde hij naar Nigeria en later naar elders vanwege tewerkstellingen aldaar. Zijn vrouw en kinderen zijn in eerste instantie meeverhuisd. De woning is op dat moment leeg komen te staan. Bij (tijdelijk) verblijf in Nederland maakten de man en zijn gezinsleden gebruik van de woning. Vanaf 15 maart 2007 wordt de woning bewoond door de oudste dochter van de man. Inspecteur en belastingplichtige verschillen van mening over de vraag of ter zake van de woning is voldaan aan de eis dat de woning niet aan derden ter beschikking wordt gesteld.

Het gerechtshof vindt dat van terbeschikkingstelling van de woning aan derden geen sprake is. Daarvan is pas sprake indien de woning gedurende en ten gevolge van het verblijf van derden aldaar aan de vrije beschikkingsmacht van de belastingplichtige is onttrokken. In casu is hiervan geen sprake, omdat de man en zijn echtgenote de woning gebruikten toen deze leeg stond maar ook nadat hun oudste dochter in de woning was getrokken. De oudste dochter wordt onder deze omstandigheden niet als derde aangemerkt, ook al wordt zij geacht niet meer deel uit te maken van het huishouden van de man en zijn echtgenote.

Het financiële belang van dergelijke kwesties is niet altijd even groot. Als men in het buitenland werkt is het inkomen in de regel in het buitenland belast. De aftrekpost in Nederland kan men dan niet of slechts in beperkte mate benutten. De aftrekpost blijft echter beschikbaar voor komende jaren, zodat er wel degelijk een belang kan zijn. Voor diplomaten geldt overigens dat hun in het buitenland verdiende inkomen in Nederland belast is, zodat voor hen het belang groot is.